Doet de opwarming van de aarde ons krimpen? - VivaGezond

Doet de opwarming van de aarde ons krimpen?

This post is also available in: Frans

Dankzij een betere voeding en gezondheidszorg worden we collectief groter. Maar de klimaatopwarming zou het tij wel eens kunnen doen keren.

Onderzoekers hebben vastgesteld dat stijgingen van de omgevingstemperatuur in een ver verleden de gestalte van zoogdieren en vogels hebben doen schrompelen.

De huidige klimaatopwarming is geen primeur. Ook in het verleden ging het kwik al eens voor langere tijd de hoogte in. Zet u schrap voor duizelingwekkende cijfers. De eerste beschreven episode dateert van 56 miljoen jaar geleden en vond plaats op de overgang tussen het Paleoceen en het Eoceen, vanwaar de benaming Paleocene-Eocene Thermal Maximum (PETM). De temperatuurverhoging duurde 180.000 jaar. De oorzaak is onbekend, maar onderzoekers weten wel zeker dat de globale temperatuur op Aarde met zowat 5 tot 8°C steeg. Hoe ze daarachter gekomen zijn, zullen we maar niet in detail proberen te begrijpen. Klimaatpaleontologen lezen dat soort dingen in grond- en ijslagen zoals in een open boek. Hoe dan ook, in streken met een oorspronkelijk gematigd klimaat verscheen een tropische plantengroei. Nieuwe diersoorten ontstonden. Zo’n 2 miljoen jaar later volgde er een tweede, minder spectaculaire episode, waarbij maar de helft van de eerste temperatuurstijging werd opgetekend (ETM2).

Onder die weldoende warmte kwamen niet alleen tot dan toe onbekende zoogdieren tot leven, er gebeurde ook iets met de al bestaande soorten: van generatie op generatie werden ze kleiner. Dat kan men dan weer zien aan de afmetingen van de tanden. De wetenschap spreekt van dwarfing. De voorgangers van konijnen, paarden en andere hoefdieren zagen tijdens de eerste 130.000 jaar van de PETM hun lichaamsmaten met ongeveer 30% afnemen, misschien zelfs meer. Omgerekend in menselijke parameters zou er dus van een 1m75-lange persoon nog 1m23 overschieten. Na het einde van de episode volgde een compensatoire toename van meer dan 70%. De afname van de lichaamsmaten was beperkter tijdens ETM2. Er bestaat dus een verband met de ernst van de temperatuurstijging.

Klein kan beter tegen warmte

Een mogelijke verklaring voor het verband tussen omgevingstemperatuur en gestalte ligt bij de regel van Bergmann. Die zegt dat binnen één diersoort de grootste exemplaren worden aangetroffen in de koudste streken. Dat heeft ermee te maken dat grote dieren een kleinere lichaamsoppervlakte hebben ten opzichte van hun lichaamsvolume, waardoor ze per volume-eenheid minder warmte afstaan. De dieren die de PETM meemaakten, hadden er daarom baat bij het met een maatje minder te stellen, zodat ze zich gemakkelijker in het warme klimaat konden handhaven.

De regel van Bergmann wordt niet unaniem aanvaard, omdat in poolgebieden zowel relatief grote als relatief kleine volkeren wonen. Toch blijft het voor de paleontologen een belangrijk verklarend aangrijpingspunt. Een andere mogelijke verklaring voor de afnemende lichaamsmaten is dat de warmte – samen met de droogte die er destijds heerste – de beschikbaarheid van voedsel in het gedrang bracht.

Dwerggroei buiten handbereik

Volgens wetenschappers zijn de voorhistorische temperatuurmaxima vanuit klimatologisch standpunt vergelijkbaar met de huidige opwarming van de Aarde. Alleen gaat het nu sneller. De temperatuurstijging van 5 tot 8°C trad tijdens de PETM op in een tijdspanne van 10.000 jaar, met een plateau gedurende de 170.000 volgende jaren. Dankzij de industriële revolutie hebben wij tussen 1880 en 2012 – in een bestek van 132 jaar, dus – een stijging van ongeveer 0,85°C neergepoot. Als de trend zich lineair doorzet, zal er iets meer dan een eeuw nodig zijn om de stijging van het Paleoceen te evenaren. Maar de boutade van een massale dwerggroei binnen de mensheid zullen we maar vergeten. Klimaatdeskundigen voorspellen vanaf een stijging van 2°C ingrijpende klimaatveranderingen die onze overleving op middellange termijn ernstig in het gedrang brengen.

Bron: Science Advances 2017;3(3):e1601430 DOI: 10.1126/sciadv.1601430.

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Pin on Pinterest0Email this to someone

Articles similaires