Een pleister voor van alles en nog wat… - VivaGezond

Een pleister voor van alles en nog wat…

We kennen vooral de nicotinepleisters om iemand van het roken af te helpen, maar tegenwoordig worden ook heel wat andere stoffen met interessante therapeutische effecten door middel van een pleister via de huid toegediend.

Tegen reisziekte, angina pectoris, voor behandeling van de menopauze, de ziekte van Alzheimer: transdermale toediening biedt talrijke voordelen zoals een groter gebruiksgemak, een regelmatige dosering van het geneesmiddel, bevordering van therapietrouw en minder bijwerkingen.

Wat is een pleister precies?
Een pleister is een technologisch hulpmiddel dat een geneesmiddel via de huid verspreidt (dat noemen we transdermaal gebruik). Zodra de pleister in contact komt met de huid, komt dankzij het poreuze membraan het geneesmiddel gelijkmatig en nauwkeurig gedoseerd in de bloedbaan terecht. Het middel passeert niet via de maag en de lever (het vermijdt in elk geval het ‘first pass’-effect) en wordt daarom meestal goed verdragen. Het is de bedoeling de geneesmiddeleninname te vereenvoudigen en bijwerkingen te beperken.

Een pleister, de pil via de huid. Juist
De anticonceptiepleister ‘patch’ ziet eruit als een postzegel van ongeveer 4,5cm² en wordt op het lichaam aangebracht. Dit anticonceptiemiddel geeft hormonen af (dezelfde als de pil) die via de huid in het lichaam doordringen. De anticonceptiepleister wordt elke week vervangen, gedurende drie weken per maand (in de vierde week treedt de menstruatie op). Opgelet: als de pleister loskomt, is het nodig tot de volgende cyclus aanbreekt een tweede anticonceptiemiddel te gebruiken, bijvoorbeeld een condoom.

Met een pleister is het mogelijk pijn te bestrijden. Juist
Fentanyl, een morfinederivaat, is een bijzonder sterke pijnstiller. Artsen schrijven dit middel voor om hevige chronische pijn te verzachten, bijvoorbeeld bij kankerbehandeling. Zodra hij is aangebracht, werkt de pleister verschillende dagen en helpt hij de pijn te beheersen.

Een pleister mag altijd worden doorgeknipt. Fout
Er bestaan verschillende soorten pleisters:
– reservoirpleisters waarin het geneesmiddel in een reservoir oplost en daarna door een membraan dringt en zo de huid bereikt. Doorknippen beschadigt het controlemembraan en de stof loopt dan uit het reservoir;
– matrixpleisters mogen worden doorgeknipt; de actieve stof heeft een vaste vorm en is homogeen verdeeld. Als er slechts een halve pleister op de huid wordt aangebracht, is het aan te raden de kant die is afgeknipt te bedekken met een kleefpleister.

Sommige pleisters mogen niet worden doorgeknipt. Raadpleeg uw arts en lees de bijsluiter.

Douchen met een pleister is niet toegestaan. Fout
De pleisters zijn waterbestendig. Een bad of douche nemen of zwemmen is dus mogelijk. Vermijd echter als algemene regel te warme douches, stoombaden en UV-straling. Let er ook op dat de pleister niet loskomt.

Een pleister gebruiken kan nooit kwaad. Fout
Een pleister is zeker gebruiksvriendelijk en veroorzaakt minder bijwerkingen. Niettemin bevat hij een geneesmiddel, dus mag hij niet zomaar worden gebruikt.
Zo kunnen onder andere huidreacties (irritatie, enz.) optreden op de plaats van aanbrengen. U moet zich ook strikt houden aan de dosering die de arts heeft voorgeschreven; er zijn immers ernstige bijwerkingen gemeld als gevolg van een foutief gebruik, soms zelfs een dodelijke overdosering.

Er bestaan pleisters om af te slanken. Juist, maar…
Behalve in therapeutische toepassingen vinden we nu ook steeds vaker pleisters in de schoonheidsverzorging. Cosmetische pleisters zijn gebaseerd op transdermale pleisters, maar zitten veel eenvoudiger in elkaar en hebben helemaal niet hetzelfde doel.

Ze dienen niet om actieve stoffen tot in het bloed te brengen en hun werking gaat niet verder dan verschillende actieve elementen tot op het niveau van de huid te absorberen. Ze werken enkel plaatselijk. In deze sector zijn deze systemen enorm populair geworden voor anticellulitisbehandeling met grote cafeïnepleisters, anti-aging en lokale behandelingen tegen acne.

Met pleisters is het mogelijk de ziekte van Alzheimer te behandelen. Juist
Er bestaat nog geen behandeling om deze ziekte definitief te genezen. De huidige geneesmiddelen zijn enkel bedoeld om de achteruitgang van het geheugen te vertragen (we spreken van een symptomatisch geneesmiddel, want het werkt op bepaalde symptomen of tekenen van de ziekte).

Bij de nieuwigheden op het vlak van behandeling valt de pleister op door zijn speciale galenische vorm. Hij bevat rivastigmine, dezelfde stof als geneesmiddelen in de vorm van tabletten (die een enzym met de naam cholinesterase remt). Een pleister laat zich gemakkelijk aanbrengen op de huidoppervlakte, geeft de patiënt op regelmatige tijdstippen de nodige dosis van het geneesmiddel, veroorzaakt minder bijwerkingen en is niet omslachtig. Het is een goede oplossing voor de patiënt die gemakkelijk zijn geneesmiddel vergeet in te nemen. Kortom, met een pleister verhoogt de therapietrouw van de patiënt.

Alle geneesmiddelen zouden in de vorm van een pleister kunnen worden aangeboden. Fout.
Niet alle stoffen zijn ‘pleisterbaar’. Om rechtstreeks door de huid te dringen zijn immers bepaalde fysisch-chemische eigenschappen absoluut noodzakelijk (het is bijvoorbeeld niet mogelijk grote molecules in een pleister te gebruiken). Het geringe aantal stoffen dat aanmerking komt voor opname via de huid blijft dus het struikelblok voor de ontwikkeling van transdermale systemen.

Er bestaan pleisters voor verdoving. Juist
Het gaat eigenlijk niet echt om een pleister, maar meer om een kleefverband met een emulsie van twee plaatselijke verdovingsmiddelen die de zenuwgeleiding blokkeren. Deze pleister wordt soms toegepast in de pediatrie, voor een vaccinatie, maar artsen schrijven hem hoofdzakelijk voor om een gezonde huid gevoelloos te maken voor een oppervlakkige chirurgische ingreep. Hij moet minimaal een uur voor de pijnlijke ingreep worden aangebracht en de verdovende werking houdt een tot twee uur aan.

Niet te verwarren!
Pleisters voor transdermaal gebruik onderscheiden zich van pleisters met een lokale werking zoals pleisters op basis capsaïcine of diclofenac.
Nog een ander voorbeeld is de pleister om een koortslip te bedekken en af te schermen: dat is een manier om besmettingsgevaar te beperken en de heling te bevorderen.

Praktische tips
Hoe moet u een pleister aanbrengen?
De huid waarop u de pleister aanbrengt, mag niet behaard zijn en moet schoon en droog zijn (druk de pleister 30 seconden aan om hem steviger vast te kleven). U kunt hem vastmaken met een kleefpleister. Wissel de plaats waar u de pleister aanbrengt steeds af om plaatselijke irritatie te voorkomen. Meestal wordt een plaats gekozen zonder te veel huidplooien. Sommige plaatsen komen niet in aanmerking (onder andere de borsten).

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Pin on Pinterest0Email this to someone

Articles similaires