Internet, adolescenten en seksualiteit - VivaGezond

Internet, adolescenten en seksualiteit

This post is also available in: Frans

Die eerste kennismaking met seksualiteit en haar grenzen, mysteries die langzaam worden ontrafeld, heerlijke taboes waar ook een tikkeltje gevaar in schuilt,… we hebben het allemaal meegemaakt. Vroeger gebeurde het op een fuif, of op de tast op de achterbank van een auto. Vandaag vinden jongeren alles wat ze altijd al hebben willen weten over seks en seksualiteit gewoon op het internet.

Een gesprek met prof. Nicolas Zdanowicz (Psychiatrie, CHU Mont-Godinne, UCL).

Adolescentie is een beetje een mysterieus woord. Is het alleen een kwestie van leeftijd? Een geestesgesteldheid? Of is het meer dan dat?

Pr. Nicolas Zdanowicz: Volgens de experts begint de adolescentie tegelijk met de puberteit, tenminste als we het strikt biologisch bekijken. De jongeren komen in wat we noemen de pubertaire groei. De eerste seksuele tekenen verschijnen: secundaire tekenen (borsten bij de meisjes, spieren bij de jongens, haargroei, enz.) en primaire tekenen (met betrekking tot de vruchtbaarheid). In de psychologie en de psychiatrie wordt het begin van de puberteit eerder geassocieerd met de secundaire seksuele tekenen dan met de primaire. Er verandert immers iets in de verhouding van de jongere tot zijn eigen lichaam en tot zijn familie. Kortom, adolescentie is de hele periode tussen het ontstaan van de secundaire seksuele tekenen en de geboorte van een volwassene.

Wanneer is iemand volwassen?

Dat is een ander paar mouwen! Het makkelijke antwoord op die vraag is ook het wettelijke: 18 jaar! Volgens de WGO ligt het allemaal iets ingewikkelder: de adolescentie duurt tot 18 jaar, maar kan tot 25 jaar worden verlengd als twee voorwaarden worden vervuld: de jongere blijft financieel afhankelijk van zijn ouders en/of woont niet samen met een partner. Psychiaters – die het natuurlijk altijd nog wat ingewikkelder maken – voegen nog een ander criterium toe: jongeren zijn volwassen als ze een soort van continuïteitsoplossing, een gentleman agreement hebben met de vorige generatie. Kortom, volwassen zijn betekent een verandering in de manier hoe je tegenover je ouders staat, in je verstandhouding met hen.

Wat is eigenlijk een ‘normale’ seksualiteit, voor zover ‘normaal’ tenminste bestaat?

Seksualiteit tijdens de adolescentie is een interessante invalshoek om te praten over seksualiteit in het algemeen. Tijdens de adolescentie wordt immers duidelijk dat seksualiteit veel meer is dan seksbeleving, het hebben van seksuele relaties. ‘Goed in je vel zitten’ is ook veel meer dan gewoon wennen aan je lengte, je borsten, je spieren, het feit dat je overal haar krijgt… Het is ook leren om goed voor de dag te komen, om je charmes te gebruiken, je goed te kleden, je lichaam uit te spelen in je relaties met de anderen. Om dus te weten wat een normale seksualiteit is, moeten we eerst weten waarover we spreken: gaat het louter om de seksuele relaties, of ook om alles wat daarrond draait? Seksualiteit in de brede zin van het woord is goed in je vel en in je hoofd zitten, erin slagen om plezier te beleven aan het zijn en aan het leven.

In de meer beperkte betekenis betekent seksualiteit relaties hebben. In die zin is een normale seksualiteit een seksualiteit die gezond is, waar je plezier aan beleeft, of zelfs genot, en die je zelfbeeld niet schaadt. Eigenlijk is het het verschil tussen ‘behoefte’ en ‘plezier’. Als met andere woorden iemand plezier beleeft aan het dragen van ‘sexy’ lingerie, dan is dat een normale seksualiteit.

Als er daarentegen een bepaalde behoefte moet worden bevredigd (het dragen van een bepaalde kleur of een bepaalde soort lingerie, de behoefte aan vrijen op een bepaalde plaats,…) om van een bevredigende seksualiteit te spreken, dan is er iets pathologisch aan de hand.

Staat er een bepaalde leeftijd op? Enquêtes over het onderwerp maken ons niet veel wijzer over de leeftijd waarop jongeren voor het eerst seks hebben. De ene zegt zus, de andere zo…

Tussen 1960 en 2000 is de leeftijd van de eerste seksuele betrekkingen slechts met zes maanden gedaald. Adolescenten gaan voor het eerst met iemand naar bed als ze gemiddeld zeventien jaar zijn, de meisjes iets vroeger dan de jongens. Heel vreemd is echter het verschil tussen wat we lezen en de realiteit van de cijfers. Jongeren spreken vaak van verschillende partners, maar hun seksualiteit is meestal stabiel. Volwassenen maken de seksualiteit van jongeren veel dramatischer dan ze in werkelijkheid is. Ze associëren ze zo sterk met aids of tienerzwangerschappen dat UNICEF dat officieel heeft moeten ontkennen. Wel is het zo dat hoe meer we trachten om de seksualiteit van adolescenten te normaliseren, hoe meer risico’s er worden genomen. Kortom, adolescenten die opgroeien in een milieu waarin ze niet aan hun lot worden overgelaten, die vragen kunnen stellen en antwoorden krijgen, ontwikkelen meestal een gezonde seksualiteit waarmee ze gezonde relaties kunnen aangaan als koppel.

Wat ons vandaag zorgen baart, is het internet. En cyberseks. Wat moeten we daarvan denken?

Volwassenen schreeuwen moord en brand als het gaat om cyberseks. Vergelijk het met onze ouders, toen ze erachter kwamen dat we wel eens stiekem een Playboy kochten en doorbladerden. Het is dus niets nieuws dat adolescenten seksualiteit anders beleven dan hun ouders, en dat de ouders bang zijn voor de seksualiteit van hun kinderen, tenminste in de westerse landen. De echte vraag die we ons moeten stellen bij het feit dat jongeren tegenwoordig overstelpt worden met seksgetinte beelden, is of hun seksualiteit zich tot die beelden beperkt. Dat brengt ons bij de vaststelling dat praten met de oudere generatie nodig is, zonder taboe of valse schaamte.

Als we denken dat het internet op zich pervers maakt, dichten we het overigens te veel macht toe, ook als de jongeren die op het internet hallucinerende standjes hebben gezien er op technisch vlak waarschijnlijk veel meer van kennen dan hun ouders. Verandert dat iets aan hun vermogen om gezonde relaties te hebben? Aan de kwaliteit van hun orgasmes en het plezier dat ze beleven aan het samen zijn? Ik denk het niet. Betekent het dat ze meer weten over de liefde? Nee. En dat ze zonder hun ouders kunnen, dat ze zelf wel weten hoe ze het moeten aanpakken in de liefde? Nogmaals nee.

Liefde is immers ook de relatie tussen man en vrouw, en dat remt vanzelf de fantasmen die worden gevoed door het internet. Als het internet werkelijk een probleem is voor kwetsbare jongeren, dan is dat toch geen groter probleem dan de informatiebronnen die vroeger als ‘slecht’ werden ervaren. Alleen de toegankelijkheid is veranderd.

En wat vindt u van ‘chatten’?

Studies hebben aangetoond dat de meeste adolescenten toegeven dat ze wel eens zijn lastig gevallen op een ‘chat’ of ongevraagd seksfoto’s, spams, te zien kregen. Ze waren daardoor misschien wel gechoqueerd, maar niet getraumatiseerd omdat ze zelf de keuze hadden: ze konden gewoon de verbinding verbreken. ‘Chatten’ kunnen we vergelijken met het corresponderen in de vorige eeuw. We woonden 500km van elkaar, schreven brieven en werden verliefd op iemand die we niet kenden, van wie we niet wisten hoe hij in zijn dagelijkse leven was.

In studies werd ook aangetoond dat adolescenten op Myspace, Facebook, enz. de neiging hebben om hun foto mooier te maken (met dank aan Photoshop), ervan uitgaand dat iemand eerst zal verliefd worden op een foto. Al is toch ook wat er wordt gezegd heel belangrijk, woorden conditioneren heel wat virtuele liefdesrelaties op het internet. Je kan dat ook vergelijken met een vakantieliefde: op enkele dagen tijd kan je hopeloos verliefd worden op een persoon die je helemaal niet kent. Het verschil is, behalve de toegankelijkheid, dat het contact nu tot stand komt binnen de seconde, terwijl je vroeger moest wachten tot de postbode langs was geweest.

In de praktijk zijn deze virtuele relaties waarschijnlijk veel intenser omdat ze directer zijn, maar ook veel korter omdat er niet het plezier is van het wachten op een antwoord.

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Pin on Pinterest0Email this to someone

Articles similaires